Bức xạ luôn hiện hữu trong cuộc sống chúng ta. Bức xạ nền, đến từ các khoáng chất tự nhiên, luôn tồn tại xung quanh. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với nguồn bức xạ vượt mức nền là rất hiếm. Dù vậy, việc chuẩn bị và biết cách ứng phó trong trường hợp xảy ra sự cố phóng xạ vẫn là điều cần thiết. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức cần thiết về phòng chống phóng xạ, giúp bảo vệ bản thân và gia đình.
Nguyên Tắc Phòng Chống Phóng Xạ
Ba nguyên tắc cơ bản giúp giảm thiểu tiếp xúc với bức xạ, tương tự như cách bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời, bao gồm: thời gian, khoảng cách và che chắn.
- Thời gian: Hạn chế thời gian tiếp xúc với nguồn bức xạ sẽ giúp giảm liều lượng bức xạ hấp thụ.
- Khoảng Cách: Càng xa nguồn bức xạ, liều lượng bức xạ hấp thụ càng giảm đáng kể.
- Che chắn: Các vật liệu như chì, bê tông hoặc nước có thể ngăn chặn tia gamma và tia X. Đây là lý do tại sao vật liệu phóng xạ thường được lưu trữ dưới nước hoặc trong phòng bê tông, chì. Sử dụng các vật liệu che chắn phù hợp sẽ giúp giảm thiểu hoặc loại bỏ liều lượng bức xạ.
Ứng Phó Với Sự Cố Phóng Xạ
Trong trường hợp xảy ra sự cố phóng xạ quy mô lớn, chẳng hạn sự cố tại nhà máy điện hạt nhân hoặc khủng bố, hãy nhớ ba nguyên tắc: Vào Trong Nhà, Ở Lại Trong Đó và Theo Dõi Tin Tức. Luôn tuân thủ hướng dẫn của lực lượng cứu hộ và các cơ quan chức năng.
Vào Trong Nhà
Khi có cảnh báo sự cố phóng xạ, bạn có thể được yêu cầu vào trong nhà và trú ẩn tại chỗ.
- Di chuyển vào khu vực trung tâm của tòa nhà hoặc tầng hầm, tránh xa cửa ra vào và cửa sổ.
- Đưa thú cưng vào trong nhà.
Ở Lại Trong Đó
Các tòa nhà có thể che chắn bức xạ hiệu quả. Càng nhiều tường chắn giữa bạn và bên ngoài, càng giảm thiểu tiếp xúc với vật liệu phóng xạ. Vào nhà nhanh chóng và ở yên bên trong sau sự cố phóng xạ có thể cứu sống bạn.
- Đóng kín cửa ra vào và cửa sổ.
- Tắm hoặc lau người bằng khăn ẩm.
- Uống nước đóng chai và ăn thực phẩm đóng hộp.
Theo Dõi Tin Tức
Lực lượng cứu hộ được đào tạo để ứng phó với thảm họa và sẽ cung cấp hướng dẫn cụ thể để đảm bảo an toàn cho mọi người thông qua các kênh truyền thông như mạng xã hội, hệ thống cảnh báo khẩn cấp, truyền hình, radio.
- Cập nhật thông tin mới nhất từ radio, truyền hình, internet, điện thoại,…
- Lực lượng chức năng sẽ cung cấp thông tin về địa điểm kiểm tra nhiễm phóng xạ.
Nếu nghi ngờ bản thân bị nhiễm phóng xạ, hãy liên hệ với cơ quan kiểm soát bức xạ tại địa phương.
Nơi Trú Ẩn An Toàn Khi Xảy Ra Sự Cố Phóng Xạ
Tầng hầm hoặc khu vực trung tâm của tòa nhà kiên cố là nơi trú ẩn an toàn nhất. Chất phóng xạ lắng xuống bên ngoài tòa nhà, vì vậy hãy cố gắng ở càng xa tường và mái nhà càng tốt. Ở trong nhà ít nhất 24 giờ hoặc cho đến khi có thông báo an toàn từ lực lượng cứu hộ.
Chuẩn Bị Cho Trường Hợp Khẩn Cấp Về Phóng Xạ
Giống như bất kỳ trường hợp khẩn cấp nào, việc lập kế hoạch ứng phó là vô cùng quan trọng. Hãy thực hiện các bước sau để chuẩn bị cho bản thân và gia đình:
- Ghi nhớ nguyên tắc: Khi xảy ra sự cố phóng xạ, Vào Trong Nhà, Ở Lại Trong Đó và Theo Dõi Tin Tức. Nhắc nhở gia đình thường xuyên để mọi người đều biết cách ứng phó.
- Lập kế hoạch liên lạc khẩn cấp: Chia sẻ và thực hành kế hoạch liên lạc với gia đình để đảm bảo mọi người đều nắm rõ.
- Chuẩn bị bộ dụng cụ khẩn cấp: Bộ dụng cụ này nên bao gồm thực phẩm không dễ hỏng, radio chạy bằng pin hoặc quay tay, nước uống, đèn pin, pin, dụng cụ sơ cứu và bản sao các giấy tờ quan trọng.
- Tìm hiểu kế hoạch ứng phó sự cố phóng xạ của cộng đồng: Liên hệ với chính quyền địa phương, trường học, nơi làm việc để nắm rõ kế hoạch ứng phó.
- Nắm rõ hệ thống cảnh báo và thông báo công cộng: Tìm hiểu về hệ thống cảnh báo trong khu vực của bạn, bao gồm cả cảnh báo qua tin nhắn hoặc email.
- Xác định nguồn thông tin đáng tin cậy: Lựa chọn các nguồn tin chính thống để tránh thông tin sai lệch.
Kali Iodide (KI)
Tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc cho người khác sử dụng Kali Iodide (KI) trừ khi có chỉ định của cơ quan y tế, lực lượng cứu hộ hoặc bác sĩ.
KI chỉ được sử dụng khi có iốt phóng xạ bị rò rỉ ra môi trường và chỉ bảo vệ tuyến giáp. KI hoạt động bằng cách cung cấp iốt ổn định cho tuyến giáp, ngăn chặn sự hấp thụ iốt phóng xạ, giảm nguy cơ ung thư tuyến giáp.
Thông tin chi tiết về KI có thể tham khảo tại website của Trung Tâm Kiểm Soát Và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC). Lưu ý, KI không ngăn iốt phóng xạ xâm nhập vào cơ thể và không thể đảo ngược tác hại của iốt phóng xạ đã gây ra. KI chỉ bảo vệ tuyến giáp, không bảo vệ các bộ phận khác của cơ thể. Không sử dụng muối ăn hoặc thực phẩm giàu iốt thay thế KI.
